โทมะ ณ จ๊ะ

ความรู้ทั้งหมดในเอนทรี่นี้ เราได้ไปศึกษามาจากคอร์สวิปัสสนากรรมฐาน วัดผาณิตาราม (จ.ฉะเชิงเทรา)

ขอขอบคุณ คุณแม่ ดร.สิริ กรินชัย

ขอขอบคุณ วิทยากรทุกท่าน และผู้ที่มาบรรยายให้ความรู้ที่เราได้ดูผ่านวิดีทัศน์ 

(เอนทรี่นี้ยาวเหยียด)

ใครๆก็พูดว่า

คนเราควรมีสติสัมปัชชัญญะ

แต่เอาจริงๆแล้ว คำสองคำนี้แปลว่าอะไรยังไม่รู้เลย lol

คำถามแรก  สติแปลว่าอะไร?

สติ แปลว่าการระลึกได้

สัมปัชชัญญะแปลว่า การรู้สึกตัว

ส่วนมากเราจะมีแต่สัมปัชชัญญะ แต่ไม่มีสติ

ก็อย่างเช่น....

เราเดินไปเปิดประตู เราก็รู้สิ ว่าเราเดินไปเปิดประตู

แต่เราคงไม่ระลึกได้ว่า เราเดิน เรายื่นมือไป เราคว้าลูกบิด เราบิด เราดึงลูกบิด 

อย่างหลังนี่แหละ สติ

คือการเอาใจไปอยู่กับสิ่งที่ทำ รู้ว่าเราเห็น ได้ยิน เราสัมผัส หรือรู้สึกว่ามันเย็นร้อนอ่อนแข็ง ฯลฯ 

คำถามต่อมา แล้วสตินี่หน้าตาเป็นยังไง..?

ตอนไปปฎิบัติวิปัสสนาฯ เขาก็อธิบายให้เข้าใจกันง่ายๆแบบนี้

ตัวเราเปรียบเหมือนถ้ำ ที่มีปากทาง6ทาง

ปากทางแต่ละที่นั้น มีชื่อดังนี้

- ตา

- หู

- จมูก

- ลิ้น

- กาย

- ใจ

เห็นแบบนี้แล้ว ถ้ำนั่นก็คือร่างกายของเรานี่เอง

ส่วนสติของเรา ก็คือคนที่อาศัยอยู่ในถ้ำ

และเรามีหน้าที่ที่จะระลึกรู้ตัวให้ทันว่า 

มีใครเข้าและออกที่ปากทางตรงไหนบ้าง

ถ้ามีผู้ร้ายเดินเข้ามา เราก็จะได้รู้ตัวทัน

(ปกติคนเรามักโดนผู้ร้ายตบต่อยทู้กที.....ก็คือคล้อยไปกับโลภ โกรธ หลง นั่นไง..)

บางท่านก็อธิบายเป็นภาพว่า ร่างกายเราคือบ้านหลังหนึ่ง

เป็นบ้านที่มีประตู 6ประตู (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) 

แล้วเรามี รปภ. ที่ชื่อ"สติ" 

เมื่อรปภ.ได้ยินเสียงประตูไหนเปิด ก็จะรีบวิ่งไปดู ว่ามีใครเข้ามา 

นี่แหละ คือหน้าตาหน้าที่ของสติ การ"ระลึกรู้ทัน"

เราเรียกการระลึกรู้ทันนี่ว่า การกำหนด

การกำหนด ไม่ใช่การสั่งนะ อย่างเช่นเราเอื้อมมือไปจับปากกา

เราไม่ได้กำหนดว่า เอ้า เอื้อมมือไปจับปากกา

แต่เป็นการระลึกรู้ ว่า ตอนนี้มือเรากำลังเอื้อมไปนะ...เรากำลังจับปากกา..มันแข็งๆนะ

ดังนั้น การกำหนดไม่ใช่การบังคับ แต่เป็นการตามดูอาการที่เกิดขึ้นนั่นเอง

เพราะงั้น สติไม่ใช่การนึกถึงอดีต สติไม่ใช่การนึกถึงอนาคตล่วงหน้า

แต่สติคือการอยู่กับปัจจุบัน

เมื่อเรามองเห็น ให้เรากำหนดว่า "เห็นหนอ"

เมื่อเราได้ยินเสียง ให้กำหนดว่า "ยินหนอ"

ถ้าเราได้กลิ่น ก็กำหนดว่า "กลิ่นหนอ"

ตักอาหารใส่ปาก โดนลิ้นปั๊บ กำหนดว่า "รสหนอ"

มียุงมากัดที่แขน ก็กำหนดว่า "คันหนอ"

เมื่อกี้ได้ยินเสียงประทัด ตกใจมาก ก็กำหนดว่า "ตกใจหนอ" 

คนที่จะมีสติได้ ต้องฝึกฝนบ่อยๆ ซึ่งเราก็ได้มาจากการวิปัสสนากรรมฐานนี่แหละ

......

สงสัยล่ะสิ ทำไมต้องมีคำว่า หนอ ต่อท้าย? หึหึ 

คำว่าหนอเนี่ย เป็นคำรำพึงรำพัน ที่มีความหมายเป็นกลาง

เช่น เสียดายจังหนอ... เมื่อไหร่จะมาหนอ..เหนื่อยจังหนอ... อะไรแบบนี้

ไอ้การจะเอาคำว่า โว้ย มาใช้แทนหนอ ก็คง....

เสียดายโว้ย เครียดโว้ย เหนื่อยโว้ย ...เอ้อไม่ดีแน่  

อีกอย่าง คำว่าหนอนี่ใช้ในการคั่นอารมณ์ฟุ้งซ่านได้นะ 

ถ้าเกิดเราเห็นอาหาร แล้วเราได้กลิ่นด้วย แล้วเราดัน "เห็น!!! กลิ่น!!!" มันคงไม่เกิดสติเท่าที่ควร

เราควรใช้คำว่า "เห็นหนอ กลิ่นหนอ" นั่นเองงงง

แต่ถ้ารีบมากๆ แล้วใส่คำว่าหนอไม่ทันก็ไม่ต้องใส่นะ

เช่นถ้าจะวิ่งขึ้นรถไฟฟ้าแล้วมัวกำหนดคำว่าหนอก็....โน่น พี่เคนไปโน่นแล้ว รถไฟฟ้าวิ่งไปแล้วนะเท๊อ

เอาล่ะๆ เรามาเข้าเรื่องกันต่อ 

บางคนอาจสงสัยว่า แล้วการกำหนด(รู้ทัน)ที่ว่านี่ ดียังไง?

ลองนึกงี้ดูนะ สมมติว่าเรากำลังไปรอคิวเข้าห้องน้ำ

ก็....นะ ห้านาทีผ่านไป ทำไมมันเข้านานจังวะ...

...สิบนาทีแล้วนะเว้ยเฮ้ย 

สิบห้านาที!!!! บร๊ะเจ้า! เข้าไปทำอะไรเนี่ย!!!!!!!!

ยี่สิบนาที?!!! โอ๊ยยยยยย ไปอั้นมาจากไหนนนนนนนนน

ออกมาแล้วขอดูหน้าหน่อยเหอะ!!!!!!!!!!!!!

(หรือถ้าแรงกว่านั้น อาจถึงขั้นต่อยหน้ากันได้)

ตัวอย่างข้างต้นเนี่ย คือการไม่มีสติ ปล่อยให้ใจหวั่นไหวไปตามอารมณ์โกรธ

พอเราโกรธ เราก็จิตใจขุ่นมัว แค้นคนที่เข้าห้องน้ำอยู่ จิตเกิดอกุศลอีกเอ้า! 

แต่ถ้าเรามีสติ แล้วเราเริ่มโกรธ เราก็กำหนดว่า โกรธหนอ...โกรธหนอ.....โกรธหนอ..

อ่ะ เราก็เริ่มหายโกรธละ 

หรือเราโกรธไปแล้ว รู้สึกอยากต่อยหน้ามันจริงๆ ก็กำหนด อยากต่อยหนอ...อยากต่อยหนอ...บาปหนอ

ถึงจุดนี้ เราก็รู้ตัวทัน และรู้ว่ามันไม่ดีหรอกนะ มันบาปนะ เราก็เลิกคิดโกรธเขาเองแหละ

อีกอย่างนะ

การที่เรากำหนด ไอ้นั่นหนอ ไอ้นี่หนอเนี่ย มันเป็นกุศลนะเออ! 

เขาบอกว่า กำหนดแต่ละครั้ง สามารถตัดภพตัดชาติที่ต้องเกิดอีก ไปถึง7ชาติ

ก็แบบ สมมติเราต้องเกิดอีก 100,000 ชาติ แล้วเรากำหนด "เห็นหนอ"

ป้าบ ลบไปแล้ว 7 ชาติ ทีนี้เราก็เหลือต้องเกิดอีก 99,993 ชาติ

สงสัยกันใช่ม้า ว่าการกำหนดหนอๆนี่ตัดภพตัดชาติได้ไง?

โต๋มะขอไปเฉลยและเล่าต่อเอนทรี่หน้า เพราะรู้สึกตอนนี้เอนทรี่จะยาวเหยียดมาก....

(เดี๋ยวจะเบื่อไม่อยากอ่านกันซะก่อน lol )

ปล. หากหลวงพี่อัครกิตติ์ หรือหลวงพี่โอ๊ต หรือท่านผู้รู้ เห็นว่าข้อมูลในนี้มีข้อผิดพลาด

ก็คอมเม้นท์บอกกันหน่อยนะคะ จะรีบนำมาแก้ไขให้ถูกต้องยิ่งๆขึ้นไป  ขอบคุณค่ะ